Unuaklasulino volas fariĝi "korupta oficisto"

Mokema kaj kritika poezio el Ĉinio

Lia Moŝto, la 14-a Dalai-Lamao en intervjuo

Ampleksa reta magazino en Ĉinio

La apaĉoj de la nuno

***


Unuaklasulino volas fariĝi 

"korupta oficisto"


Tv-istoj demandis ĉinajn lernantojn, kion ili volas fariĝi iam: por ekzemplo fajrobrigadisto, pentristino aŭ aviadilisto. Knabino perpleksigas per precipa profesia deziro - la sesjarulino jam divenas, ke la kariero kiel oficisto povas esti prosperiga.

En la sudĉina milionurbo Guangzhou tv-teamo la unuan de septembro vizitis lernejon kaj demandis je la unua lerneja tago malgrandajn ĉinajn novlernantojn pri la deziroj rilate al profesio. Bonkondute sidante ĉe tabloj, en blankaj ĉemizoj, kun nigrablankaj epoletoj la unuaklasuloj respondis: Unu el ili gratis sin senhelpe je la kapo, li ankoraŭ ne sciis tion tiel konkrete. Aliaj diris: "pentristino", "aviadilistino" aŭ "muzikinstruistino", unu el ili volas fariĝi fotografo, kaj alia fajrobrigadisto.

Kaj jen tiu knabineto kun la harplektaĵo dekstre kaj maldekstre flankiĝanta kaj kun okulvitroj je flava rubando. "Se mi fariĝas granda, mi volas fariĝi oficisto", diris la sesjara en la tv-kameraon. "Kia oficisto?", demandis la intervjuisto kaj ricevis tute klaran respondon: "Korupta oficisto, ĉar tiuj havas tre multajn aĵojn." Ĉe tio la knabineto rikanis heziteme.

La intervjuo laŭ raportoj de ŝtataj medioj en vendredo estis unue videbla nur en interreta paĝo. Sed intertempe ĝi estas jam konata en la tuta lando kaj videblas ankaŭ ĉe Youtube. En blogoj la sesjarulino estis laŭdata pro la "reala taksado de de l' vivo. "La socialismo kreis novan version de la Andersen-fabelo "La novaj vestoj de l' imperiestro", komentis alia blogisto.

jol/AFP

tradukis Donjo & Cezar laŭ gazeto "Spiegel" (Spegulo)

 

***

Mokema kaj kritika poezio el Ĉinio

Mi estas pakaĵeto de markocigaredoj


En trinkkantoj kaj interretaj poemoj ĉinaj artistoj mokas kritike la socion.

La ĉinaj gazetoj estas plu laŭtparoliloj de la gvidanta partio. Sed tie, kie regas tro rigida cenzuro, ĉagreno kaj malkontento uzas aliajn vojon por esprimi sin.


Li Wei, poeto el Tianjin

Eltiraĵo el la poemo:

"Mi aŭ simio"



Por preni la ŝarĝon
de la nacio, de la popolo,
mi,
simpla homo,
persono ne frapanta atenton,
konsentas rezigni
pri mia titolo kiel homo.
De nun mi rapide
retroevoluas
en simion.

Mi esperas honeste,
ke mi facile lasas alŝnurigi min.
Mia nova mastro estas kamparano,
kies tergrundon voris inundoj.
Mi estus preta montri
, en la dezerta tristo
de la urboj, mallonge antaŭ tiu momento,
kiam la polico forpelos min,
miajn famajan artifikaĵojn,
tiel, ke mi povu enspezigi al mia
senhejma mastro kelkajn cendojn.
Kaj por ke mi povu sorĉi al ĉiuj tiuj
senlaboraj fratoj kaj fratinoj
hazarde vidantaj min en prezento,
kelkajn feliĉigajn momentojn,
al iliaj eluzitaj vizaĝoj kaj
koroj.

Al infanoj mi ne kurbigus
eĉ korpohareton.
Ĉar mia amo al ili estas tiel granda
kiel al ĉiu brilanta stelo en la ĉielo.
Por ili, por tiu nepagebla espero,
mi ĵetiĝus sen hezito
antaŭ la purpure brilantajn vizaĝojn
de la funkciuloj,
antaŭ la grase gutantajn cerbojn
de la novaj riĉuloj, kiuj ĝuas
la bankedon de l' vivo.
Mi permesus al ili frakasi
mian kranion kaj elsuĉi
ankoraŭ la lastajn gutetojn de poezio
el mia cerbo.

Kaj tamen mi mortus sen pento.
Rigardu, tia simio mi estas,
simio ne frapanta atenton,
eterne enserve de la popolo kaj la patrio,
tia simio mi estas.


tradukis Cezar
laŭ germana traduko
de Kai Strittmatter



Trinkkantoj

Trinkkantoj estas tradicio en Ĉinio. Oni reciproke postulas versfaradon, kiu restadas silenta, tiu devas malplenigi la glason. Nun foje trinkkanto, kiu lastjare cirkulis en la ĉina interreto:





Interreta trinkkanto

La urbestro:
Miaj rizbastonetoj estas pintaj, mia
pelvo estas ronda.
Mi estis en centmiloj da hoteloj,
manĝis en centmiloj da hoteloj,
manĝis en centmiloj da restoracioj.
Ĉu mi do pagis iam?
Ne!

La propagandoministro:
La krajono esta pinta,
la peniko estas ronda.
Mi parolis centmiloj da paroloj,
verkis centmiloj da artikoloj.
Ĉu unu el la frazoj estis vera?
Ne!

La negocisto:
Mia frizo estas pinta, mia
kapo estas ronda.
Mi estis en centmiloj da frizosalonoj.
Renkontiĝis centmilojn da frizistinoj.
Ĉu iu el ili povis frizi hararon?
Ne!

tradukis Cezar laŭ Kai Strittmatter

el Sudgermana Gazeto



Rimarko: En Ĉinio frizosalonoj estas ofte kaŝitaj bordeloj.)



Second Hand Roses


(Rozoj denove venditaj)

Second Hand Roses estas unu el la plej skurilaj kaj tamen plej bonaj rokmuzikbandoj de Ĉinio. Ilia kanto: "Lasu unue riĉiĝi grupon da muzikistoj" aludas la sloganon de Deng Xiaping "Lasu unue riĉiĝi la homojn", kiu tiel malfermis la pordegojn por la kapitalismo kaj tiel ankaŭ profundan abismon inter riĉuloj kaj malriĉuloj.



Lasu unue riĉiĝi grupon da muzikistoj"

Mi estas pakaĵeto da markocigaredoj,
ŝtopita en la poŝon de povra viro.
Mi estas monavida museto,
adoptita de riĉa viro.
Mi estas pakaĵeto da piloloj kontraŭ
gonoreo.
Mi estas pekanta sanktulo,
terenpuŝita de Dio.
Stalo kun porkoj eksplodanta ĉielen.
Grupo da piratoj dronigita plaĝe.
Mia filo ŝanĝiĝis en monon,
ŝanceliĝantaj floroj velkas borde.

Oni faris el mi poeton,
oni faris el mi perdulon.
Lasu unue riĉiĝi la kamparanojn de Ĉinio.
Lasu unue riĉiĝi la belulinojn de Ĉinio.
Lasu unue riĉiĝi mian purigistinon.
Lasu unue riĉiĝi la artistojn de Ĉinio.


Zhou Yunpeng



La tridekoka Zhou Yunpeng estas kantisto el Pekino. Li blindiĝis naŭjara. Laŭdire li vidis kiel lastan bildan impreson de la mondo elefanton ludantan harmonikon en zoologia ĝardeno. Lia kanto pri tio, ke oni ne estu la infano de ĉino, aludas pri pluraj skandaloj en la lastaj jaroj.


Ne estu la infano de ĉino

Ne estu la infano de gepatroj el Chengdu,
se via patrino estas drogodependanto
kaj ne revenas hejmen dum sep tagoj kaj sep noktoj.
Ne estu la infano de gepatroj en Henan,
ĉar alie la aidoso en via sango ridas laŭte.
Ne estu la infano de gepatroj en Shanxi,
kie via patro povas fariĝi korbo plena de karboj,
kaj vi ne plu revidas lin.

Ne estu la infano de gepatroj en Ĉinio,
kie la gepatroj ĉiuj estas timemaj kaj evitemaj.
Se la morto estas plej proksima,
ili savas siajn gvidantojn unue.


Brain Failure

Ili estas unu el la plej malnovaj kaj plej konataj punkbandoj en Ĉinio. Ili kantas angle, ankaŭ pro la cenzuro. La kanto "Sail" devenas el la albumo "Turnu la tordilon pli laŭte!" (Turn on the distortion!)


Velo

Ne libero, tute ne libero!"
Ne sento! Neniu ajn sento.
Mi volas iri ekveli, veli trans oceanon.
Mi volas turni la tordilon pli laŭte.
Mi devas foriĝi, foriĝi de ĉi tie, el PR Ĉinio.
He, frato, tion vi ja scias, ke vi rajtas iri nenien.
Foriĝi de ĉi tie, foriĝi de PR Ĉinio.
Mi devas foriĝi, devas foriĝi.

***

Lia Moŝto, la 14-a Dalai-Lamao

en intervjuo

De Eva Eusterhus




Dalai-Lamao


"Kuloj kolerigas min"


En la intervjuo por WELT ONLINE (MONDO KONEKTITE ) parolas la sekulara kaj religia gvidanto de Tibeto pri ekkoleremo, la budhisman ekfloron, la malpliiĝantan potencon de Ĉinio kaj respondas la demandon, ĉu li jam estis enamiĝinta.



MONDO KONEKTITE: Via Moŝto, jam 15 tagojn grupo da junaj tibetanoj troviĝas en Nov-Delhio en malsatstriko por la sendependeco de Tibeto. Ĉu vi pensas, ke tia maniero de la protesto helpas al la tibeta afero?


Dalai-Lamao: Por ni budhistoj malsatmortado estas ankaŭ speco de perforto. Kaj kiel vi certe scias, esenca baza principo de la budhismo estas la senperforteco. Mi admiras ilian decidecon kaj komprenas iliajn frustraciojn. Ĉar ne ekzistas iuj signoj de plibonigoj en Tibeto. Tiu ĉi grupo komencis la malsatstrikon, ĉar ĝi pensas, ke la ĝisnuna vojo ne estas efektiva. El budhisma vidpunkto mi ne subtenas tion. Ĉiu vivo esta sankta. Malsatstriko do por mi ne estas solvo.


MONDO KONEKTITE: Via deziro estas, iam reveni al Tibeto. Momente la signaloj por tio estas malbonaj. Ĉu vi pensas, ke vi ankoraŭ travivos tion?


Dalai-Lamao: Jes, mi supozas tion forte. Ankaŭ se foje ŝajnas senespere. La homrajta situacio en Tibeto plu estas tre serioza. Duono de la loĝantaro vivas en nove dividitaj ĉinaj provincoj, la frakaso de la komuneco malhelpas la homojn flegi sian kulturon. Al ekstere la ĉina registaro permesas al la tibetanoj vivi sian kulturon. Sed la studado de la skriboj, la efektiva instruiĝo por la homoj en tiaj cirkonstancoj estas nur tre malfacile ebla. La tibeta kulturo pli kaj pli de la ĉinoj estas subfosata. Aldoniĝas la fakto, ke la pli maljuna generacio, kiu ankoraŭ scias multon pri la budhismo, iom post iom elmortas.


MONDO KONEKTITE: Kio esperigas vin?


Dalai-Lamao: Ekzistas juna generacio de tibetanoj, kiuj ĝuste tiujn komplikajn cirkonstancojn rigardas kiel defion kaj ne perdas la kuraĝon. Ili estas tre gravaj por ni, ĉar ili povas infekti aliajn kun sia decidemo. Aliflanke mi pensas, ke kun la potenco de Ĉinio la atentemo ankaŭ estas pli direktata al la Komunista Partio. La premo kreskas, la cenzuro estas publike akuzata, la homoj komencas demandi. Ĉinio momente havas multajn problemojn kaj la premo kreskas. Ankau la ĉinanoj montras pli kaj pli da intereso je la tibeta budhismo. Pro tio la sinteno al Tibeto fariĝas pli kaj pli pozitiva. Tio antaŭenigos la tibetan aferon.


MONDO KONEKTITE: Pro viaj prezentadoj okcidente vi faras la tibetan aferon pli kaj pli populara. Kiom da premo tio estigas al Ĉinio.?


Dalai-Lamao: Mia ĉefa celo kaj miaj motivoj ĉe miaj sinprezentoj ne estas la tibeta afero, sed mia celo estas pledi por homaj valoroj. Temas por mi pri pli feliĉaj individuoj. Pri pli feliĉaj familioj kaj pli feliĉa komuneco kaj per tio pri pli feliĉa homaro. Mia dua temo estas la harmonio inter la religioj. Se homoj demandas min pri Tibeto kompreneble estas mia devo ankaŭ respondi al ili.


MONDO KONEKTITE: Oni tre festas vin en Germanio – ĉu la entuziasmiĝo de la germanoj por la budhismo mirigas vin?


Dalai-Lamao: Unue mi devas diri, ke mi tre bonfartas en Germanio. Tio estas pro tio, ke mi sentas min ligita kun la germanoj ekde mia infaneco. Mi pensas, ke la budhismo altiras ĝuste tiujn homojn, por kiuj tio estas malfacila afero kredi. Homoj, kiuj havas malfacilaĵojn trovi la ununuran veron. La budhisma kredo estas tre praktike aranĝita. Eble ekzistas multaj homoj en Germanio, al kiuj tio plaĉas. Kvankam mi devas diri, ke vi ne bezonas religion kiel gvidilon por scii kiel povi vivi kiel bona homo. Mi pensas, ke ekzistas etiko, kiu ne estas ligita al religio, sekulara etiko.


MONDO KONEKTITE: Ĉu budhismo kaj kristanismo laŭ via opinio estas tre similaj?


Dalai-Lamao: Ambaŭ religioj kredas pri la samaj principoj.– pri amo, pardonado, kunsento, toleremo. Kaj ili havas la samajn celojn: Esti bona homo. Sed kio koncernas la filozofion, la vojon al la celo, jen kristanismo kaj budhismo estas tre diferencaj. En la budhismo ne estas Dio kaj ankaŭ ne animo. Tio rezultigas grandajn diferencojn. Por detale priskribi tiujn, ni bezonus pluraj horojn.


MONDO KONEKTITE: Ĉu vi povus estis sub certaj kondiĉoj la lasta Dalai-Lamao?


Dalai-Lamao: La institucio de Dalai-Lamao tiom longe daŭros, kiom ĝis estos utila por la tibeta popolo. Se la plimulto de la tibeta loĝantaro decidas, ke la institucio de Dalai-Lamao ne plu necesas, tiam ne plu estos Dalai-Lamao. Se mi mortus baldaŭ, mi pensas, ke oni daŭrigus la institucion. Se la tibeta situacio post 20 aŭ 30 jaroj estos evoluita pli pozitive, tiam la plimulto de la loĝantaro povus decidi, ke la Dalai-Lamao ne plu gravas. Mi estas la XIV-a Dalai-Lamao, ne la plej bona, sed ankaŭ ne la plej malbona.“


MONDO KONEKTITE: Kiam vi perdis la lastan fojon la paciencon?


Dalai-Lamao: Tio ofte okazas al mi tie, kie mi loĝas, ĉar tie estas multaj kuloj. La unuan kulon, kiu sidiĝas sur mian brakon, mi forblovas, la duan mi mane forŝovas, ĉe la tria mi fariĝas kolera kaj fortimigas ĝin. MI diferencigas inter mallongtempa koleremo kaj malpacienco je unu flanko kaj je la alia flanko je longtempaj malbonaj sentoj kiel malamo, kolero, kaj envio. La laste diritajn mi ne sentas.


MONDO KONEKTITE: Ĉu mi rajtas private demandi ion?


Dalai-Lamao: Ek do, demandu min!


MONDO KONEKTITE: Ĉu vi foje jam estis enamiĝinta?


Dalai-Lamao: (pripensas tion) Mi devas konfesi, ke mi de tempo al tempo sentas iun scivolon. (subridetas). Sed mi estas monaĥo. Se mi ekscias, kiom da malfacilaĵoj en partneraj rilatoj kaj familioj ekzistas, – kiom da timo kaj doloro – mi sentas min plifaciligita, ke mi ne devas okupiĝi pri tiaj aferoj. Kaj ja ne nur estas la partnereco: Unue oni devas ja trovi la alian! Tio ne estas tiel facila. Jen mi prefere plu estas monaĥo, tio estas pli stabila.


El „WELT ONLINE“

tradukis Donjo& Cez


***

9.1.08

esperanto.china.org.cn





Jen tre ampleksa reta magazino el Ĉinio, kiu estas tre interesa pro tre variaj enhavoj. Tiu, kiu volas informi sin pri Ĉinio trovas multon, eĉ la malnovan retan informilon oni plu povas klaki. Krome estu foje dirita, ke tiu ĉi informilo aperas en multaj lingvoj, ekz. en la franca, en la germana, rusa, angla kaj en multaj aliaj lingvoj, ĝi do estas ege bonege taŭga por komencantoj de Esperanto, kiuj bezonas komparajn tekstojn en la propra lingvo.


http://esperanto.china.org.cn/index.htm


***

10.4.08


La apaĉoj de la nuno

La tibetanoj kiel apaĉoj de la nuno




Ĉinio ne ekspluatas Tibeton, male - sed ĝi postulas de la tibetanoj multekostan prezon: la rezignon pri ilia vivstilo


Ĉu la tibetanoj estas damnitaj al tio iri la vojon de la indianoj? Ĉu ankaŭ ili estas reduktataj je la nivelo de nura turista atrakcio kaj strate devos vendi malmultekostajn memoraĵojn pri iam granda kulturo? Tiu malĝojiga sorto ŝajnas fariĝi pli kaj pli reala.


La ĉinoj havas grandan responson. Sed la sorto de la tibetanoj estas ne nur demando pri duone kolonia subpremo. Oni ofte forgesas, ke en la mezo de la dudeka jarcento multaj tibetanoj - antau ĉio la edukitoj en la pli grandaj urboj - estis tiom avidaj modernigi sian socion, ke ili rigardis la ĉinajn komunistojn kiel aliancanojn - en la batalo kontraŭ la regado de monaĥoj kaj terposedantoj, kiuj havis hejme servutulojn. La juna Dalajlamao mem montris sin impresita en la fruaj kvindekaj de la dudeka jarcento pri ĉinaj reformoj kaj verkis poemojn por la laŭdo de la gvidanto Mao.


Sed bedaŭrinde tio finiĝis per tio, ke la tibetaj komunistoj detruis la tibetan socion kaj kulturon anstataŭ reformi ĝin. La religio en la nomo de la oficiala marksisma ateismo estis forbalaita, monaĥejojn kaj tempoljn oni detruis (ofte kun la helpo de la tibetaj Ruĝaj Gvardioj). Nomadojn oni devigis vivi en aĉaj betonsetlejoj. Kaj la Dalajlamao kaj lia sekvantaro estis devigitaj fuĝi al Barato.


Tiaj aferoj tamen ne estis limigitaj je Tibeto. La detruo de tradicioj kaj la kultura reglamentigo ekzistis ĉie en Ĉinio. En certa senco la tibetanoj estis traktataj malpli krude ol la plimulto de la ĉinoj. Same tiom malmulte sole la komunistoj endubigis la unikecon de Tibeto. Tiel klarigis generalo Chiang Kai-shek en la jaro 1946, ke la tibetanoj estas ĉinoj. Se liaj naciistoj estus gajnintaj la civitanan militon, li certe ne estus koncedinta al la tibetanoj la sendependecon.


La budhaismo de Tibeto certe estas forte damaĝita, sed ankaŭ la ĉina komunismo travivis la ruinigon de la dudeka jarcento nur kun peno. La evoluo en la direkto de la kapitalismo kompreneble estis eĉ pli ruiniga por la tibetaj tradicioj. Kiel multaj imperiismaj potencoj Ĉinio legitimigas sian politikon per la atentigo pri ties materia uzo. Post jarcentoj de la detruo kaj neglekto Tibeto profitas de enormaj amasoj da ĉina mono kaj ĉina energio. La tibetanoj ne povas plendi pri tio, ke ili ĉe la transŝanĝiĝo de Ĉinio estas neglektitaj de tria-mondo-vrako al rapide evoluiĝanta aŭtonoma regiono.


Sed la prezo por tio en Tibeto estas pli multekosta ol aliloke. Regiona identeco, kultura multflankeco kaj tradiciaj artoj kaj moroj ĉie en Cinio estis tombigitaj sub betono, ŝtalo kaj vitro. Kaj ĉiuj ĉinoj spiras same anhele la saman malbonan aeron. Sed la etnaj ĉinoj almenaŭ povas fieri pri tio kiel nacio povi festi releviĝon. Ili povas sunbani en la nova potenco de Ĉinio kaj en materia bonfarto. Kompare al tio la tibetanoj povas partopreni tiun senton nur en tioma grado, kiom ili fariĝas ĉinoj. Se ili ne faras tion, ili povas nur plendi pri la perdo de sia identeco.


La ĉinoj eksportis sian version pri moderna evoluo al Tibeto - ne nur kio koncernas arkitekturon kaj infrastrukturon, sed ankaŭ en formo de homoj. Kaj tion ondon post pondo: negocistoj el Siĉuano, prostituitinoj el Hunan, teknokratoj el Pekino, partiaj kadroj el Ŝanhajo, magazenposedantoj el Junan. La plej multaj enloĝantoj de Lhaso ne plu estas tibetanoj. La plej multaj homoj kampare estas tibetanoj. Sed ilia vivstilo certe tiom malmulte transvivos la ĉinan modernigon kiel transvivis la vivstilo de la apaĉoj en la Unuiĝantaj Ŝtatoj.


Ĉar en la tibetaj lernejoj kaj universitatoj la instruado okazas ĉine, ĉiu devas subiĝi al ĉinaj normoj, almenaŭ, se ŝi au li volas esti pli ol etkamparano, almozpetulo aŭ vendisto de malkaraj ornamaĵoj. Kun aliaj vortoj: li devas fariĝi ĉino. Eĉ la tibetaj intelektuuloj, kiuj volas studi sian propran klasikan literaturon, devas fari tion en la ĉina versio. Dum tio ĉinaj kaj aliaj eksterlandaj turistoj alivestiĝas sin per tradiciaj tibetaj vestoj por lasi fotografi sin antaŭ la malnova palaco de la Dalajlamao.


La religio nun en Tibeto kiel en la cetera Ĉinio estas tolerata, sed severe kontrolata. Turistcelojn kiel monaĥejoj kaj temploj oni ekspluatas, dume spionoj de la registaro provas teni la monaĥojn laŭlinie. Kiel ni lernis ĉe la plej novaj okazaĵoj, ili ĉe tio ne estis tute sukcesaj, la rifuzo fare de la tibetanoj esta tro radikiĝinta. En la pasintaj semajnoj tiu kolero eksplodis - unue en la monaĥejoj, tiam sur la stratoj. Ĝi turnas sin kontraŭ la etnaj ĉinoj, kiuj nun vivas en Tibeto kaj rapide modernigas ĝin, kaj kies ĉefaj ĝuantoj ili estas mem.


La Dalajlamao plurfoje klarigis, ke li ne strebas al sendependeco. La ĉina registaro certe malpravas, se ĝi responsigas lin por la perforto. Sed tiom longe, kiom Tibeto estos parto de Ĉinio, malfacile imageblas kiel ties unika kultura identeco povus transvivi. La fortoj, kiuj enviciĝis kontraŭ Tibeto estas superfortaj. Estas tro malmultaj da tibetanoj kaj tro da ĉinoj.


Ekstere de Tibeto kompreneble la afero aspektas alie. Kiom ajn forte la ĉinoj eble estingas la malnovan vivmanieron interne de Tibeto - senintence ili per tio eble ekstere vivtenas ĝin. Ĉare ili devigis la Dalajlamaon en la eksterlandon, ili establis diasporon, kiu povus transvivi en pli tradica formo ol ĝi estus estinta ebla en sendependa Tibeto. Diasporaj kulturoj prosperas surbaze de nostalgiaj revoj de reveno. Tradicioj estas ĵaluze protektataj kiel valorplenaj heredaĵoj kaj tiom longe plu donataj, kiom ankoraŭ ekzistas tiuj revoj. Kaj kiu povas aserti, ke tiaj revoj ne iam fariĝas veroj? La judoj kapablis vivteni siajn revojn preskaŭ dumil jarojn.


de Ian Buruma, tradukis Donjo & Cezar el Sudgermana gazeto, 09.04.08




PS: Ian Buruma instruas demokration, homrajtojn kaj ĵurnalismon en la Bard College en Novjorko. Li ricevas en tiu ĉi jaro la Erasmo-premion.

***