Bertolt Brecht

La paketo de l' kara dio

Kristnaska rakonto

Kunprenu viajn seĝojn kaj teglasojn ĉi tien, malantaŭen al la forno. Kaj ne forgesu la rumon. Estas bone, se estas varme – kiam oni parolas pri la frido.

Kelkaj viroj, precipe de speco, kiu ne ŝatas sentimentalecon, havas fortan antipation kontraŭ Kristnasko. Sed almenaŭ unu Kristnaskon en mia vivo mi vere tenas en tre bona memoro. Estis la kristnaska vespero de la jaro 1908 en Ĉikago.

Mi venis komence de novembro al Ĉikago kaj oni diris tuj al mi, kiam mi informis min pri la ĝenerala situacio, ke venos la plej kruela vintro, kiun tiu jam por si mem sufiĉe malagrabla urbo, povus ebligi. Demandinte, ĉu mi bonŝancus kiel kaldronforĝisto, oni diris al mi, ke kaldronistforĝistoj ne havas bonŝancon, kaj kiam mi serĉis iun almenaŭ iomete akcepteblan dormlokon, ĉiu estis tro multekosta por mi. Kaj tion spertis multaj en tiu vintro de la jaro 1908 en Ĉikago, el ĉiuj profesioj.

La vento blovis abomene el la direkto de la Miĉigan-lago, dum la tuta decembro, kaj fine de la monato finis eĉ kelkaj el la grandaj viandopakaj entreprenoj la laboron kaj ĵetis tutan torenton de senlaboruloj sur la fridajn stratojn.
Ni trotis dum la tagoj tra ĉiu urbokvartalo kaj serĉis malespere pro iom da laboro kaj ĝojis, se ni vespere povis trovi lokon en iu eta per lacaj homoj plenŝtopita gastejo en la buĉfabrika kvartalo. Almenaŭ estis varme tie, kaj ni povis sidi trankvile. Ni sidis tiom longe, kiom iel eblis, kun unu glaso da viskio, kaj ni ŝparis la tutan tagon por tiu ĉi unu glaso da viskio, kiu krome inkludis la varmon, la bruan kulison kaj la kamaradojn, ĉion, kio je espero ankoraŭ ekzistis por ni.

Tie ni sidis ankaŭ je la krisnaska vespero de tiu ĉi jaro, la gastejo estis eĉ pli plenŝtopita ol kutime, kaj la viskio enhavis eĉ pli da akvo kaj la publiko estis eĉ pli malesperiĝinta ol kutime. Estas kompreneble, ke nek la publiko nek la gastejestro fariĝas festhumoraj, se la sola celo de la gastoj estas tiu per glaso elteni tutan nokton, kaj se la ĉefa  tasko de la gastejestro estas  elkonduki tiujn, antaŭ kiuj staras malplenigitaj glasoj.
Sed ĉirkaŭ la deka vespere envenis du aŭ tri uloj, diablo sciu, de kie, kiuj havis dolarojn en la poŝoj, kaj tiuj invitis ĉiujn ĉeestantojn trinki kelkajn kromajn glasojn, ĉar estis ja Kristnasko kaj sentimentaleco kvazaŭ ŝvebis en la aero. Post kvin minutoj la tuta gastejo  tute ŝanĝiĝis.

Ĉiuj ekiris por ricevi plian viskion (kaj nun nekredeble skrupule atentis pri tio, ke oni tute precize enverŝu), oni kunŝovis la tablojn kaj petis frostotreme aspektantan knabinon, ke ŝi dancu Cakewalk-on, dume ĉiuj aliaj festpartoprenantoj manfrapis la takton. Sed kiel mi diru tion, ebla la diablo havis siajn nigrajn manojn en la ludo, ĉar festohumuro ne volis ekesti.

Ja, la festo tuj dekomence havis ion rekte malican je si. Mi pensas, ke estis la devigo devi akcepti la donacojn, kio tiom ekscitis ĉiujn. Oni ne per afablaj okuloj rigardis la donacintojn. Jam post la unuaj glasoj de la eldonita viskio oni faris la planon aranĝi laŭregulan aŭtentikan transdonadon de donacoj, por diri tiel: donacadon laŭ granda stilo.
Ĉar abundo da donacoj ne estis, oni volis donaci ne vere multekostajn donacojn, sed prefere tiajn, kiuj konvenas por la donacricevantoj, kaj kiuj eble havas eĉ kaŝitan sencon.

Tiel ni donacis al la gastejestro ĉampanujon kun kota neĝakvo de ekstere, kie tiumomente estis sufiĉe da ĝi - por ke lia viskio ne elĉerpiĝu ĝis la Nova Jaro. Al la kelnero ni donacis malnovan malferman ladoskatolon, por ke li havu almenaŭ unu decan servicopecon, kaj al la knabino, apartenanta al la gastejo ni donacis poŝtranĉilon kun difektitaj eĝoj, por ke ŝi povu forgrati almenaŭ la pudrotavolon de la pasinta jaro.
Ĉiujn ĉi donacojn la ĉeestantoj, eble nur kun la escepto de la donacricevintoj , aplaŭdis provoke. Kaj tiam venis la tempo por la plej granda amuzo.

Estis ja viro inter ni, kiu kuncerteco havis tiklan punkton. Li sidis ĉiuvespere ĉi tie, kaj personoj, kiuj spertis pri tiaj aferoj, supozis povi aserti kun certeco, ke kiom ajn indiferenta li ŝajnigis sin, li devas havi certan neskueblan evitemon kontraŭ ĉio, kio nomiĝas polico. Ĉiu homo povis vidi, ke li ne sentas sin bona en sia haŭto.

Por tiu ĉi viro ni elpensis ion tute precipan. El malnova adreslibro ni elŝiris kun la permeso de la gastejestro tri paĝojn, sur kiuj troviĝis amaso da policejoj, volvis ilin zorge en gazeton kaj transdonis la donacon al nia viro.

Ekestis granda silento, kiam ni transdonis ĝin. La viro prenis la paketon heziteme en la manojn kaj rigardis supren al ni per iom pala rideto. Mi rimarkis, kiel li palpis antaŭe per la fingroj por ekscii jam antaŭ la malfermado, kio povus estis en ĝi.

Sed tiam li rapide malfermis ĝin.

Kaj nun okazis io tre stranga. La viro ĝuste fingrumis je la ŝnuro, per kiu „la donaco“ estas kuntenata, kiam li ĵetis ŝajne senatentan rigardon sur la gazetfolion, en kiun ni metis la interesajn adreslibropaĝojn. Sed tiumomente lia rigardo jam ne plu estis sen atento. Lia tuta magra korpo (li estis tre longa) kurbiĝis, por tiel diri, ĉirkaŭ la gazetpaĝon, li klinis sian vizaĝon profunde sur ĝin kaj legis.

Neniam, nek antaŭe nek poste, mi vidis legi tiel homon. Li fakte avide voris la legatan. Kaj tiam li suprenrigardis. Kaj plian fojon mi neniam antaŭe nek poste vidis viron, kiu tiom jubile rigardis kiel tiu viro.
„Jen mi legis ĵus en la gazeto“, li diris per rustiĝinta pene trankviligita voĉo, kiu troviĝis en ridinda kontrasto al lia ĝojega vizaĝo, „ke la tuta afero estas  simple klarigita jam delonge. Ĉiu viro en Ohio scias, ke mi havis nenion komunan kun tiu afero.“ Kaj tiam li ridis.

Kaj ni ĉiuj, starante mirigite ĉe li, atendante ion tute alian, komprenis preskaŭ nur tion, ke la viro estis kulpigita iel, kaj ke li intertempe, kiel li ĵus eksciis el la gazetpaĝo, estis rehabilitita, ni komencis subite kunridi el plenaj gorĝoj kaj preskaŭ elkore, kaj tial venis granda svingo en nian aranĝon, la certa amareco estis tute forgesita, kaj fariĝis ankoraŭ bonega Kristnaskofesto, kiu daŭris ĝis la mateno kaj kontentigis ĉiujn.

Kaj ĉe tiu ĝenerala kontentiĝo, kompreneble jam tute ne plu estis grava, ke tiun gazetepaĝon ne  elserĉis ni, sed Dio.

Trad. Cez